Türkçe Bilgi , Ansiklopedi, Sözlük

Cümle Türleri - ANLAMLARINA GÖRE CÜMLELER

Makale Sayfaları
Cümle Türleri
YÜKLEMİNE GÖRE CÜMLELER
ANLAMLARINA GÖRE CÜMLELER
ÖĞELERİNİN DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER
YAPILARINA GÖRE CÜMLELER

2.ANLAMLARINA GÖRE CÜMLELER:

a)Olumlu Cümle :

Yüklemin bildirdiği eylemin yapıldığını, gerçekleştiğini ya da gerçekleşebileceğini belirten cümleler olumludur.Dilimizdeki isim ve fiil soylu sözcüklerin hepsi olumludur.Bunlar bazı eklerle ya da sözcüklerle olumsuz biçime sokulur.

*O günler çok güzeldi (olumlu isim c)

*Hep seni bekledim (olumlu fiil cümlesi)

*Kalbimi çalan buydu (olumlu isim cümlesi)

b)Olumsuz Cümle:

Yüklemin bildirdiği işin gerçekleşmediğini anlatan cümleler olumsuzdur.

Olumlu isim cümlesi yok, değil, ya da sız ekiyle olumsuz yapılır.

*Kapını çalan bendim (olumlu isim cümlesi)

*Kapını çalan ben değildim (olumsuz isim cümlesi)

*Dışarıda birkaç kişi vardı (olumlu isim cümlesi)

*Dışarıda hiç kimse yoktu (olumsuz isim cümlesi)

*O, çok güçlüydü (olumlu isim cümlesi)

*O, çok güçsüzdü (olumsuz isim cümlesi)

*Eve gelmiş (olumlu fiil cümlesi)

*Eve gelmemiş (olumsuz fiil cümlesi)

Not: Bir cümlenin yükleminde olumsuzluk bildiren ek ya da sözcük yoksa cümle biçimce olumludur.Bir cümlenin yükleminde olumsuzluk bildiren ek ya da sözcük varsa cümle biçimce olumsuzdur.

* Yarın size geliyoruz (Biçiminde ve anlamca olumlu)

*Yarın size gelmiyoruz (Biçiminde ve anlamca olumsuz)

Not2:Biçimde olumlu her cümle, anlamca olumlu olmayabilir.

* Haydi bu işi yapabilirsen yap (yapamazsın ) (Biçimce olumlu, anlamca olumsuz cümle)

*Gel de bu işin içinden çık (Çıkamazsın) (Biçimce olumlu, anlamca olumsuz)

* Ne arayanım var ne de soranım (yok) (Biçimce olumlu, anlamca olumsuz)

Not3:Bir cümlede olumsuzluk bildiren ek ya da sözcük tekse, o cümle biçimce de anlamca da olumsuzdur. Bir cümlede olumsuzluk bildiren ek ya da sözcük iki tane ise o cümle biçimce olumsuz, anlamca olumludur.

*Hala yanıma gelmiş değil (gelmemiş) (Biçimce ve anlamca olumsuz cümle)

*Böyle yapmayın (Biçimce ve anlamca olumsuz cümle)

*Seni sevmiyor değilim (seviyorum) (Biçimce olumsuz, anlamla olumlu)

C)Soru Cümlesi :

Bir duygu veya düşünceyi soru yoluyla açıklayan cümlelere soru cümlesi denir.

Dilimizde soru anlamı soru sıfatıyla, soru zamiriyle, soru zarfıyla veya soru edatıyla sağlanabilir.

*Dün beni arayan sen miydin? (soru anlamı soru edatıyla sağlanmış.)

*Bize ne zaman geleceksin?(soru anlamı soru zarfıyla sağlanmış)

*Bana ne aldın?(soru anlamı soru zamiriyle sağlanmış)

*Hangi okulda çalışıyorsun? (soru anlamı soru sıfatıyla sağlanmış)

Soru cümleleri gerçek ve sözde soru cümlesi olmak üzere iki gurupta incelenebilir.

Gerçek soru cümleleri mutlaka cevap gerektirirken sözde soru cümleleri gerektirmez.

*Okula neden gelmedin? (Gerçek soru cümlesi )

*Dersi anlıyor musunuz?(Gerçek soru cümlesi)

*Beni soran kim? (Gerçek soru cümlesi)

*Hiç üzülmez olur muyum? (sözde soru cümlesi)

*Onu ben mi dövmüşüm? (sözde soru cümlesi)

*Şu kitabı bana verir misin? (sözde soru cümlesi)

d) Ünlem cümlesi :

Özlem, sevinç, heyecan, korku, üzüntü, onaylama… gibi değişik duygular anlatan cümlelere denir.

*Eyvah, ne yer ne yar kaldı!

*Neydi o güzellik öyle!

*Süper bir iş buldum!

e)Emir (Buyruk) Cümlesi:

Yüklemi emir kipiyle çekimlenmiş cümlelere emir cümlesi denir

Emir kipinin 1.tekil ve 2. çoğul çekimleri yoktur. Emir kipinin çekimi şöyledir.

(Ben) --- (biz) ---

(sen) yap (siz) yapın, yapınız

(o) yapsın (onlar) yapsınlar

* Oraya gitme

*Derse zamanında giriniz

*Buraya gelsinler

*Şuraya otur

Not1: – acak, - ecek ekiyle çekimlenmiş bazı fiiller emir anlamı taşıyabilir.

*Bu kitabı okuyacaksın (oku)

*Hemen yanıma geleceksin.(gel)

Not2: Yüklemi emir kipiyle çekimlenmiş cümlelerden bazıları emir anlamını yitirerek rica, hatırlatma, dilek …anlamları taşıyabilir.

*Sağlık olsun *Allah kazadan korusun *Kusurumuzu hoşgörün *Sen ona bakma

f)Gereklilik Cümlesi :

Yüklemi gereklilik kipiyle (-malı-meli )çekimlenmiş cümlelere gereklilik cümlesi denir. Eylemin yapılması gerektiğini anlatır.

*Bu sınavı kazanmalısınız.

*Soruları hızlı çözmelisiniz

Not :Bazı cümlelerde yüklem gereklilik kipiyle çekimlenmediği halde, gereklilik anlamı bulunabilir.

*Bol bol paragraf çözmeniz gerek (çözmelisiniz)

*Bir çare bulmam lazım (bulmalıyım)

*Onu görmem icap ediyor (görmeliyim)

g)İstek Cümlesi :

Yüklemi istek kipiyle (-e-a-ayım-alım) çekimlenmiş cümlelere denir.

*Biraz meyve alayım

*Kapıyı açık bırakmayasın

*Haydi biraz gezelim

h)Dilek Cümlesi :

Yüklemi dilek –şart kipiyle (-se-sa-)çekimlenmiş cümlelere denir.

*Oraları da görsem

*Şu okul bir bitse

ı) Şart Cümlesi:

Yan cümlesi dilek – şart kipiyle çekimlenmiş cümlelerdir.

*Kitabı alırsam okurum

*Evden çıkabilirsem size de uğrarım.

* Okursan iyi bir yere gelirsin

25 Yorum - Senin Görüşün Nedir?

  1. #1 uqhala sersery
    -
    01-05-2011 21:16:46 +22

    lütfen biraz daha fazla örnek koyabilirmisiniz ?

  2. #2 kONU
    -
    Hayalet Su
    -
    21-01-2013 14:46:32 +8

    Ben bundan hiçbirsey anlamadım lütfen baska örnek koyun bunlar bizim türkçeci için az

  3. #3 FFFF
    -
    JHGFGJHGF
    -
    21-03-2013 12:49:48 -12

    BİZİM HOCA PARANTEZ CÜMLESİNİ BİZE ÖGRETMENİ YANLIŞ ŞEYLER ÖGRETMEYİN

  4. #4 yok
    -
    turkce
    -
    30-04-2013 20:13:50 -6

    cok karısık anlatılmıs

  5. #5 okulda
    -
    ben
    -
    30-04-2013 20:19:52 -6

    ya bız okulda boyle ıslemedık

  6. #6 git
    -
    lamia
    -
    11-05-2013 12:15:35 -6

    abi beğenmiyorsanız gidin başka yerden bulun yapan uğraşmış yapmış bişeyler bulup durmayın

  7. #7 cümleler
    -
    çipetpet
    -
    06-12-2013 13:51:18 -18

    Benim İstediğim Cümlelerin Adları:Yüklemin Türüne Göre Cümleler

  8. #8 düzgün
    -
    rana
    -
    07-12-2013 18:18:01 -3

    bu örnekler az ve bu örneklerin altlarını çizip bu budur diyin lütfenn

  9. #9 YGKUHGYI
    -
    YUHGBIYT
    -
    12-01-2014 12:42:33 -3

    fazla örnek koyun diyor kızlar

  10. #10 ananııııı severim
    -
    ha ha ha haybi
    -
    24-01-2014 02:24:14 -4

    abicim örnekler çok az ya bukadar cimri olmayın

  11. #11 İsim Cümlesi
    -
    O çok yalnız bir kız
    -
    02-03-2014 12:22:13 -4

    Bence güzel.

  12. #12 isim cümlesi
    -
    seda
    -
    07-03-2014 20:18:36 +1

    Ya biraz daha fazla koysanıza örneekleri

  13. #13 isim cümlesi
    -
    tuğçe
    -
    11-03-2014 10:45:24 -4

    güzel bence kısa ve öz :)

  14. #14 testere
    -
    dıl ve anlatım
    -
    11-03-2014 23:44:59 +4

    güzel ya bence kıs ve iyi

  15. #15 DİLARA
    -
    Elif
    -
    18-03-2014 18:35:41 -1

    özlem arkadaşımızın dedigi gibi bence de güzel sana katılıyorum özlem cim

  16. #16 HAYDİ
    -
    HASAN ALP
    -
    21-03-2014 20:43:28 +1

    ÇOK İYİ HAYDİ HERKEZ ARASIN

  17. #17 siye
    -
    sanane
    -
    25-03-2014 21:49:38 +1

    beyendim like yok mu ordanda beyenicem

  18. #18 Bu doğru olan
    -
    Murat
    -
    31-03-2014 14:29:00 +4

    [quote name="Murat"][b]Parantez yanlış olmuş.![/b][/quote]
    Parantez cümlesi, içerisinde ara cümle veya ara söz bulunan cümledir. Bu ara ifadeler açıklama yapmak ya da anlamı güçlendirmek için eklenirler. Ara ifadeler parantezin yanı sıra iki kısa çizgi veya virgül arasında da gösterilebilirler:[1] Parantez cümlesi sadece ara ifadeye değil, cümlenin tamamına verilen addır.
    Şu çocuk -ki kendisi sınıf arkadaşım olur- bu semtin en iyi futbolcusudur.
    Taşınacağımızı öğrenince Nur ve Cihan (en yakın arkadaşlarım) çok üzüldüler.
    Sıkı çalışırsanız, emin olun, başarılı olursunuz.

  19. #19 Anlasilir
    -
    Sebahattin
    -
    25-04-2014 09:50:08 +3

    Gayet iyi anlatmissiniz cok anlasilir

  20. #20 yapısına göre cümleler
    -
    mira
    -
    09-05-2014 16:30:55 +3

    [quote name="ben"]ya bız okulda boyle ıslemedık[/quote]
    Parantez cümlesi, içerisinde ara cümle veya ara söz bulunan cümledir. Bu ara ifadeler açıklama yapmak ya da anlamı güçlendirmek için eklenirler. Ara ifadeler parantezin yanı sıra iki kısa çizgi veya virgül arasında da gösterilebilirl er:[1] Parantez cümlesi sadece ara ifadeye değil, cümlenin tamamına verilen addır.

  21. #21 sevinç
    -
    tuğçe
    -
    15-05-2014 20:11:04 +5

    sevinç ile kelime

  22. #22 ukdfuk
    -
    fkhdu
    -
    30-05-2014 23:16:30 +5

    iyi ama biraz açıklama bir iki de örnek fena omazdı

  23. #23 öğrenci
    -
    nurcan
    -
    16-02-2015 17:54:32 +5

    Bizim öğretmenler daha güzel anlatıyorlar

  24. #24 tatlı öğretmen im
    -
    leyla
    -
    16-02-2015 17:57:14 +5

    Daha açıklamalı ve daha çok bilgi ve daha çok örnek vermelisiniz

  25. #25 hoca
    -
    onur
    -
    22-02-2015 14:22:54 +2

    Hoca 100ornek dedi be

Görüşün Nedir?

Karakter Sayacı:
0