Türkçe Bilgi , Ansiklopedi, Sözlük

Cümle Türleri - YAPILARINA GÖRE CÜMLELER

Makale Sayfaları
Cümle Türleri
YÜKLEMİNE GÖRE CÜMLELER
ANLAMLARINA GÖRE CÜMLELER
ÖĞELERİNİN DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER
YAPILARINA GÖRE CÜMLELER

YAPILARINA GÖRE CÜMLELER

Cümleler yapılarına göre 3 gurupta ayrılır.

A)Basit cümle

B)Birleşik cümle

C)Sıralı cümle


A)BASİT CÜMLE:

Tek yüklemi bulunan tek yargı bildiren cümlelerdir.

*Çalıkuşu, Damga, Acımak, Bir Kadın Düşmanı, Dudaktan, Kalbe romanları R.N. Güntekin' e aittir.

*Seninle bir daha görüşmeyeceğim.

*Halit Ziya Uşaklıgil, Servet-i Fünün edebiyatının en büyük romancısıdır.

*İkinci Yeni sanatçıları şiiri soyutlaştırmışlardır.


B) BİRLEŞİK CÜMLE:

Birleşik cümleleri dört gurupta incelenir.

1)GİRİŞİK BİRLEŞİK CÜMLE:

İçinde fiilimsi (isim fiil, sıfat fiil, zarf fiil)bulunan cümlelere denir.Fiilimsinin yer aldığı bölüme yan cümle asıl yüklemin bulunduğu bölüme de temel cümle denir. Bir cümlede kaç tane fiilimsi varsa o kadar yan cümle var demektir.

*Beni soranı, gördün mü? (Yan cümlecik Temel cümlenin b.li nesnesidir.)

*çalışan kazanır. (Yan cümlecik temel cümlenin öznesidir.)

*Seni görünce mutlu oluyorum. (Y.C.T.C nin Z.T dir.

*Seni seven insanları sen de sev.(Y.C.T.C nin B.li Nesnesidir.)

*Beni dinleyin herkese teşekkür etmek istiyorum

ÖRNEK Aşağıdakilerden hangisinde dizeler basit cümle oluşturmaktadır.

A)Mustafa Kemal barış olmuş. Gürül gürül akan ırmaklarda

B)Mustafa Kemal özgürlük olmuş Özgürlük diye çarpan yüreklerde

C)Mustafa Kemal bereket olmuş Uzanıp giden bu topraklarda

D)Mustafa Kemal türkü olmuş İnanmış

E)Mustafa Kemal ülkü olmuş

2)İç içe Birleşik Cümle (Kaynaşık Cümle):

Bir cümle başka bir cümlenin içinde yer alır ve onun bir öğesi olursa buna iç içe birleşik cümle denir.İç cümle temel cümlenin öznesi, nesnesi ya da başka bir öğesi olabilir.

*Ben gidiyorum. dedi. (iç cümle temel cümlenin nesnesi

iç cümle TC

*Ben büyüdüm, diyorsun. (iç cümle temel cümlenin

i.c TC

nesnesi durumundadır)

*Adam: beni burada bekleyin. dedi.( iç cümle temel cümlenin nesnesi durumundadır)

3)Şartı Birleşik Cümle:

Yan cümleciği – se,mi ile kurulan ve temel cümlenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini koşula (şarta) bağlayan cümledir.

*Görürsem söylerim.

*Çalışmadın mı başarılı olamasın.

*Sen gelirsen ben de gelirim.

4) Ki'li BİRLEŞİK CÜMLE:

Ki bağlacıyla birbirine bağlanan cümlelere denir.

* Benimle konuş ki seni anlayayım.

* Dürüst ol ki insanlar sana güvensin.

* Düzenli çalış ki kazanasın.

* Şiir o kadar güzel okudu ki şaşırdım kaldım.

3) SIRALI CÜMLE:

İçinde birden çok tamamlanmış yargı bulunan cümlelere denir.Sıralı Cümleler 2 gurupta incelenir.

1)Bağımlı Sıralı Cümle

Öğrenilen en az biri ortak olan sıralı cümlelerdir.

* Yaşlı kadın buraya kadar geldi sizi sordu (özne ortak)

*Beni aramış ama bulamamış (özne ve nesne ortak)

*Türkiye de bu kitabı bastırmış satmıştı. (özne DT, N ortak)

*Onu bana beni ona şikayet eder. (yüklem ortak)

*Yazın Antalya ya gider orada gezerdik (özne ve zarf tümleci ortak )

2)Bağımsız Sıralı Cümle :

Öğelerinden hiçbiri ortak olmayan cümlelerdir.

*Evden sessizce çıktık sokakta lambalar yanmıyordu

*Yağmur durmuştu yollar çamurdan görünmüyordu

* O geziyordu ben çalışıyordum

*Deneme başka şeydir felsefe başka şeydir.

Not: Bazı kaynaklar ama fakat çünkü gibi bağlaçlarla birbirine bağlayan cümleleri bağlı cümle olarak kabul eder.

*Bu işe başlıyorum;ama bugün bitiremem.

*Sabahı severiz; çünkü gündüzün başlangıcıdır.
<< Önceki - Sonraki Sayfa >>

27 Yorum - Senin Görüşün Nedir?

  1. #1 uqhala sersery
    -
    01-05-2011 21:16:46 +26

    lütfen biraz daha fazla örnek koyabilirmisiniz ?

  2. #2 kONU
    -
    Hayalet Su
    -
    21-01-2013 14:46:32 +12

    Ben bundan hiçbirsey anlamadım lütfen baska örnek koyun bunlar bizim türkçeci için az

  3. #3 FFFF
    -
    JHGFGJHGF
    -
    21-03-2013 12:49:48 -8

    BİZİM HOCA PARANTEZ CÜMLESİNİ BİZE ÖGRETMENİ YANLIŞ ŞEYLER ÖGRETMEYİN

  4. #4 yok
    -
    turkce
    -
    30-04-2013 20:13:50 -3

    cok karısık anlatılmıs

  5. #5 okulda
    -
    ben
    -
    30-04-2013 20:19:52 -3

    ya bız okulda boyle ıslemedık

  6. #6 git
    -
    lamia
    -
    11-05-2013 12:15:35 -3

    abi beğenmiyorsanız gidin başka yerden bulun yapan uğraşmış yapmış bişeyler bulup durmayın

  7. #7 cümleler
    -
    çipetpet
    -
    06-12-2013 13:51:18 -16

    Benim İstediğim Cümlelerin Adları:Yüklemin Türüne Göre Cümleler

  8. #8 düzgün
    -
    rana
    -
    07-12-2013 18:18:01 -1

    bu örnekler az ve bu örneklerin altlarını çizip bu budur diyin lütfenn

  9. #9 YGKUHGYI
    -
    YUHGBIYT
    -
    12-01-2014 12:42:33 0

    fazla örnek koyun diyor kızlar

  10. #10 ananııııı severim
    -
    ha ha ha haybi
    -
    24-01-2014 02:24:14 -2

    abicim örnekler çok az ya bukadar cimri olmayın

  11. #11 İsim Cümlesi
    -
    O çok yalnız bir kız
    -
    02-03-2014 12:22:13 -2

    Bence güzel.

  12. #12 isim cümlesi
    -
    seda
    -
    07-03-2014 20:18:36 +2

    Ya biraz daha fazla koysanıza örneekleri

  13. #13 isim cümlesi
    -
    tuğçe
    -
    11-03-2014 10:45:24 -3

    güzel bence kısa ve öz :)

  14. #14 testere
    -
    dıl ve anlatım
    -
    11-03-2014 23:44:59 +5

    güzel ya bence kıs ve iyi

  15. #15 DİLARA
    -
    Elif
    -
    18-03-2014 18:35:41 +1

    özlem arkadaşımızın dedigi gibi bence de güzel sana katılıyorum özlem cim

  16. #16 HAYDİ
    -
    HASAN ALP
    -
    21-03-2014 20:43:28 +3

    ÇOK İYİ HAYDİ HERKEZ ARASIN

  17. #17 siye
    -
    sanane
    -
    25-03-2014 21:49:38 +3

    beyendim like yok mu ordanda beyenicem

  18. #18 Bu doğru olan
    -
    Murat
    -
    31-03-2014 14:29:00 +7

    [quote name="Murat"][b]Parantez yanlış olmuş.![/b][/quote]
    Parantez cümlesi, içerisinde ara cümle veya ara söz bulunan cümledir. Bu ara ifadeler açıklama yapmak ya da anlamı güçlendirmek için eklenirler. Ara ifadeler parantezin yanı sıra iki kısa çizgi veya virgül arasında da gösterilebilirler:[1] Parantez cümlesi sadece ara ifadeye değil, cümlenin tamamına verilen addır.
    Şu çocuk -ki kendisi sınıf arkadaşım olur- bu semtin en iyi futbolcusudur.
    Taşınacağımızı öğrenince Nur ve Cihan (en yakın arkadaşlarım) çok üzüldüler.
    Sıkı çalışırsanız, emin olun, başarılı olursunuz.

  19. #19 Anlasilir
    -
    Sebahattin
    -
    25-04-2014 09:50:08 +3

    Gayet iyi anlatmissiniz cok anlasilir

  20. #20 yapısına göre cümleler
    -
    mira
    -
    09-05-2014 16:30:55 +3

    [quote name="ben"]ya bız okulda boyle ıslemedık[/quote]
    Parantez cümlesi, içerisinde ara cümle veya ara söz bulunan cümledir. Bu ara ifadeler açıklama yapmak ya da anlamı güçlendirmek için eklenirler. Ara ifadeler parantezin yanı sıra iki kısa çizgi veya virgül arasında da gösterilebilirl er:[1] Parantez cümlesi sadece ara ifadeye değil, cümlenin tamamına verilen addır.

  21. #21 sevinç
    -
    tuğçe
    -
    15-05-2014 20:11:04 +6

    sevinç ile kelime

  22. #22 ukdfuk
    -
    fkhdu
    -
    30-05-2014 23:16:30 +5

    iyi ama biraz açıklama bir iki de örnek fena omazdı

  23. #23 öğrenci
    -
    nurcan
    -
    16-02-2015 17:54:32 +5

    Bizim öğretmenler daha güzel anlatıyorlar

  24. #24 tatlı öğretmen im
    -
    leyla
    -
    16-02-2015 17:57:14 +5

    Daha açıklamalı ve daha çok bilgi ve daha çok örnek vermelisiniz

  25. #25 hoca
    -
    onur
    -
    22-02-2015 14:22:54 +2

    Hoca 100ornek dedi be

  26. #26 teşekkurler
    -
    hazal
    -
    01-03-2015 20:06:17 +1

    Allah razi olsun cok sag ol

  27. #27 kitap
    -
    tahsin
    -
    30-03-2015 18:34:11 +1

    bence biraz daha ayrıntılı olmalı

Görüşün Nedir?

Karakter Sayacı:
0