20-10-2014 12:49:07
Ana Sayfa Edebiyat Dil Bilgisi Cümle Türleri - YAPILARINA GÖRE CÜMLELER

Sevgili TurkceBilgi.Org kullanıcısı, sizinle daha kaliteli zaman geçirek adına üyemiz olmanızı rica ederiz.

Cümle Türleri - YAPILARINA GÖRE CÜMLELER
Makale Sayfaları
Cümle Türleri
YÜKLEMİNE GÖRE CÜMLELER
ANLAMLARINA GÖRE CÜMLELER
ÖĞELERİNİN DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER
YAPILARINA GÖRE CÜMLELER

YAPILARINA GÖRE CÜMLELER

Cümleler yapılarına göre 3 gurupta ayrılır.

A)Basit cümle

B)Birleşik cümle

C)Sıralı cümle


A)BASİT CÜMLE:

Tek yüklemi bulunan tek yargı bildiren cümlelerdir.

*Çalıkuşu, Damga, Acımak, Bir Kadın Düşmanı, Dudaktan, Kalbe romanları R.N. Güntekin' e aittir.

*Seninle bir daha görüşmeyeceğim.

*Halit Ziya Uşaklıgil, Servet-i Fünün edebiyatının en büyük romancısıdır.

*İkinci Yeni sanatçıları şiiri soyutlaştırmışlardır.


B) BİRLEŞİK CÜMLE:

Birleşik cümleleri dört gurupta incelenir.

1)GİRİŞİK BİRLEŞİK CÜMLE:

İçinde fiilimsi (isim fiil, sıfat fiil, zarf fiil)bulunan cümlelere denir.Fiilimsinin yer aldığı bölüme yan cümle asıl yüklemin bulunduğu bölüme de temel cümle denir. Bir cümlede kaç tane fiilimsi varsa o kadar yan cümle var demektir.

*Beni soranı, gördün mü? (Yan cümlecik Temel cümlenin b.li nesnesidir.)

*çalışan kazanır. (Yan cümlecik temel cümlenin öznesidir.)

*Seni görünce mutlu oluyorum. (Y.C.T.C nin Z.T dir.

*Seni seven insanları sen de sev.(Y.C.T.C nin B.li Nesnesidir.)

*Beni dinleyin herkese teşekkür etmek istiyorum

ÖRNEK Aşağıdakilerden hangisinde dizeler basit cümle oluşturmaktadır.

A)Mustafa Kemal barış olmuş. Gürül gürül akan ırmaklarda

B)Mustafa Kemal özgürlük olmuş Özgürlük diye çarpan yüreklerde

C)Mustafa Kemal bereket olmuş Uzanıp giden bu topraklarda

D)Mustafa Kemal türkü olmuş İnanmış

E)Mustafa Kemal ülkü olmuş

2)İç içe Birleşik Cümle (Kaynaşık Cümle):

Bir cümle başka bir cümlenin içinde yer alır ve onun bir öğesi olursa buna iç içe birleşik cümle denir.İç cümle temel cümlenin öznesi, nesnesi ya da başka bir öğesi olabilir.

*Ben gidiyorum. dedi. (iç cümle temel cümlenin nesnesi

iç cümle TC

*Ben büyüdüm, diyorsun. (iç cümle temel cümlenin

i.c TC

nesnesi durumundadır)

*Adam: beni burada bekleyin. dedi.( iç cümle temel cümlenin nesnesi durumundadır)

3)Şartı Birleşik Cümle:

Yan cümleciği – se,mi ile kurulan ve temel cümlenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini koşula (şarta) bağlayan cümledir.

*Görürsem söylerim.

*Çalışmadın mı başarılı olamasın.

*Sen gelirsen ben de gelirim.

4) Ki'li BİRLEŞİK CÜMLE:

Ki bağlacıyla birbirine bağlanan cümlelere denir.

* Benimle konuş ki seni anlayayım.

* Dürüst ol ki insanlar sana güvensin.

* Düzenli çalış ki kazanasın.

* Şiir o kadar güzel okudu ki şaşırdım kaldım.

3) SIRALI CÜMLE:

İçinde birden çok tamamlanmış yargı bulunan cümlelere denir.Sıralı Cümleler 2 gurupta incelenir.

1)Bağımlı Sıralı Cümle

Öğrenilen en az biri ortak olan sıralı cümlelerdir.

* Yaşlı kadın buraya kadar geldi sizi sordu (özne ortak)

*Beni aramış ama bulamamış (özne ve nesne ortak)

*Türkiye de bu kitabı bastırmış satmıştı. (özne DT, N ortak)

*Onu bana beni ona şikayet eder. (yüklem ortak)

*Yazın Antalya ya gider orada gezerdik (özne ve zarf tümleci ortak )

2)Bağımsız Sıralı Cümle :

Öğelerinden hiçbiri ortak olmayan cümlelerdir.

*Evden sessizce çıktık sokakta lambalar yanmıyordu

*Yağmur durmuştu yollar çamurdan görünmüyordu

* O geziyordu ben çalışıyordum

*Deneme başka şeydir felsefe başka şeydir.

Not: Bazı kaynaklar ama fakat çünkü gibi bağlaçlarla birbirine bağlayan cümleleri bağlı cümle olarak kabul eder.

*Bu işe başlıyorum;ama bugün bitiremem.

*Sabahı severiz; çünkü gündüzün başlangıcıdır.

 

Bu Konuya 23 Yorum Yapılmış

 
+17 #1 uqhala sersery 01-05-2011 20:16
lütfen biraz daha fazla örnek koyabilirmisini z ?
Alıntı
 
 
+1 #2 kONUHayalet Su 21-01-2013 14:46
Ben bundan hiçbirsey anlamadım lütfen baska örnek koyun bunlar bizim türkçeci için az
Alıntı
 
 
-17 #3 FFFFJHGFGJHGF 21-03-2013 12:49
BİZİM HOCA PARANTEZ CÜMLESİNİ BİZE ÖGRETMENİ YANLIŞ ŞEYLER ÖGRETMEYİN
Alıntı
 
 
-11 #4 yokturkce 30-04-2013 19:13
cok karısık anlatılmıs
Alıntı
 
 
-11 #5 okuldaben 30-04-2013 19:19
ya bız okulda boyle ıslemedık
Alıntı
 
 
-11 #6 gitlamia 11-05-2013 11:15
abi beğenmiyorsanız gidin başka yerden bulun yapan uğraşmış yapmış bişeyler bulup durmayın
Alıntı
 
 
-23 #7 cümlelerçipetpet 06-12-2013 13:51
Benim İstediğim Cümlelerin Adları:Yüklemin Türüne Göre Cümleler
Alıntı
 
 
-9 #8 düzgünrana 07-12-2013 18:18
bu örnekler az ve bu örneklerin altlarını çizip bu budur diyin lütfenn
Alıntı
 
 
-8 #9 YGKUHGYIYUHGBIYT 12-01-2014 12:42
fazla örnek koyun diyor kızlar
Alıntı
 
 
-8 #10 ananııııı severimha ha ha haybi 24-01-2014 02:24
abicim örnekler çok az ya bukadar cimri olmayın
Alıntı
 
 
-8 #11 İsim CümlesiO çok yalnız bir kız 02-03-2014 12:22
Bence güzel.
Alıntı
 
 
-2 #12 isim cümlesiseda 07-03-2014 20:18
Ya biraz daha fazla koysanıza örneekleri
Alıntı
 
 
-7 #13 isim cümlesituğçe 11-03-2014 10:45
güzel bence kısa ve öz :)
Alıntı
 
 
+1 #14 testeredıl ve anlatım 11-03-2014 23:44
güzel ya bence kıs ve iyi
Alıntı
 
 
-4 #15 DİLARAElif 18-03-2014 18:35
özlem arkadaşımızın dedigi gibi bence de güzel sana katılıyorum özlem cim
Alıntı
 
 
-3 #16 HAYDİHASAN ALP 21-03-2014 20:43
ÇOK İYİ HAYDİ HERKEZ ARASIN
Alıntı
 
 
-3 #17 siyesanane 25-03-2014 21:49
beyendim like yok mu ordanda beyenicem
Alıntı
 
 
0 #18 Bu doğru olanMurat 31-03-2014 13:29
Alıntılandı Murat:
Parantez yanlış olmuş.!

Parantez cümlesi, içerisinde ara cümle veya ara söz bulunan cümledir. Bu ara ifadeler açıklama yapmak ya da anlamı güçlendirmek için eklenirler. Ara ifadeler parantezin yanı sıra iki kısa çizgi veya virgül arasında da gösterilebilirl er:[1] Parantez cümlesi sadece ara ifadeye değil, cümlenin tamamına verilen addır.
Şu çocuk -ki kendisi sınıf arkadaşım olur- bu semtin en iyi futbolcusudur.
Taşınacağımızı öğrenince Nur ve Cihan (en yakın arkadaşlarım) çok üzüldüler.
Sıkı çalışırsanız, emin olun, başarılı olursunuz.
Alıntı
 
 
-1 #19 AnlasilirSebahattin 25-04-2014 08:50
Gayet iyi anlatmissiniz cok anlasilir
Alıntı
 
 
-1 #20 yapısına göre cümlelermira 09-05-2014 15:30
Alıntılandı ben:
ya bız okulda boyle ıslemedık

Parantez cümlesi, içerisinde ara cümle veya ara söz bulunan cümledir. Bu ara ifadeler açıklama yapmak ya da anlamı güçlendirmek için eklenirler. Ara ifadeler parantezin yanı sıra iki kısa çizgi veya virgül arasında da gösterilebilirl er:[1] Parantez cümlesi sadece ara ifadeye değil, cümlenin tamamına verilen addır.
Alıntı
 
 
0 #21 sevinçtuğçe 15-05-2014 19:11
sevinç ile kelime
Alıntı
 
 
0 #22 ukdfukfkhdu 30-05-2014 22:16
iyi ama biraz açıklama bir iki de örnek fena omazdı
Alıntı
 
 
0 #23 altdudak 13-10-2014 18:49
karmakarisik bir anlatim ve az orneklendirilmi s bizim turkceciyi bynlar kesmez :-D :-) ;-)
Alıntı
 

Bu Konuya Yorum Yapabilirsiniz






Edebiyat - Dil Bilgisi kategorisinde bulunan Cümle Türleri - YAPILARINA GÖRE CÜMLELER başlıklı yazı cümle türleri , ögelerin dizilişine göre cümleler , cümle çeşitleri , yüklemine göre cümleler , yapısına göre cümleler , olumsuz cümleler , yapılarına göre cümleler , öge dizilişine göre cümleler , yüklemin türüne göre cümleler , türkçe olumlu ve olumsuz cümleler , olumlu ve olumsuz cümleler , yüklem cümleleri , olumlu cümle konuları hakkında bilgi içermektedir.