22-10-2014 01:34:20
Ana Sayfa Edebiyat Dil Bilgisi Konuşma dili, Yazı dili

Sevgili TurkceBilgi.Org kullanıcısı, sizinle daha kaliteli zaman geçirek adına üyemiz olmanızı rica ederiz.

Konuşma dili, Yazı dili
Bir dilin konuşma dili ve yazı dili olmak üzere iki yönü vardır. Özel bir çalışmayla günlük dile ait konuşma metinleri tespit edilmediği sürece konuşma dilinin tarihî gelişimi, inceleme alanı dışında kalır. Ancak günümüzün teknik imkânlarıyla video kasetlerine, ses bantlarına, CD, VCD ve DVD'lere kaydedilen konuşmalar, ileri bir tarihte konuşma diliyle ilgili çalışmalara malzeme oluşturabilir. Yazı dilinin tarihî gelişimi ise, ancak o dile ait yazılı metinlerle takip edilebilir. Metinlerle takip edilemeyen dönemden öncesi için birtakım tahminlerde bulunmak mümkün olmakla birlikte kesin bilgi vermek zordur.

Konuşma dili
Konuşma dili, günlük hayatta diğer insanlarla iletişim kurmak için konuşurken kullandığımız dildir. Bu dil, doğal olduğu için konuşurken cümlemizin kurallı olup olmadığına, kelimelerin doğru sıralanıp sıralanmadığına, söyleyişin doğru olup olmadığına pek dikkat etmeyiz. Bu sebeple zaman içinde, bölgeden bölgeye değişen birtakım söyleyiş farklılıkları ve kelime farklılıkları ortaya çıkar. Bu farklılıkların tarihî süreç içinde, bölgelere göre geçirdiği maceradan o dilin lehçeleri ortaya çıkar.

Lehçe, bir dilin değişik bölgelerde, aynı dil grubuna dahil kişiler tarafından konuşulan değişik biçimidir. Lehçede kelime farklılıkları, ses ve yapı yönüyle ayrılıklar bulunur. Türkçe, diğer dillere göre oldukça geniş bir alanda çok hareketli bir macera geçirdiği için Türkçe'nin yirmi civarında lehçesi vardır. Türkçe'nin tarihî lehçeleri olan Yakutça ve Çuvaşça bugünkü lehçelerle -ayrı bir dil olduklarını düşündürecek kadar- çok büyük farklılıklar gösterirler. Türkmence, Özbekçe, Gagavuzca, Kazakça, vb. Türkçe'nin bugünkü lehçelerindendir.

Türk dili, lehçelerine göre;
a) Oğuz – Türkmen grubu (Güney – Batı Türkçesi),
b) Kıpçak grubu (Kuzey – Batı Türkçesi) ve
c) Karluk grubu (Kuzey – Doğu Türkçesi) olmak üzere üç ana grup oluşturur. Bu ana gruplara dahil lehçeler birbirlerinin yakın dalları oldukları için anlaşmada çok büyük farklılıklar görülmez. Aynı grupta yer alan Türkiye Türkçesi ile Azerbaycan Türkçesi buna örnek olarak gösterilebilir.

Ağız ise bir dil veya lehçenin yakın zamanda ayrılmış, bölgeden bölgeye veya şehirden şehire sadece söyleyiş farklılıkları gösteren küçük kollarıdır. Ağızlardaki ayrılıklar çoğu zaman söyleyişten öteye gitmez. Bölge ağzına özgü kelimelerin sayısı, dilin bütün söz varlığı düşünüldüğü zaman fazla bir yer tutmaz. Konuşmada görülen bu durum, zaten yazı diline de yansıtılmaz.

Konya şivesi, Erzurum lehçesi, Urfa şivesi gibi adlandırmalar yanlıştır. Doğrusu; Konya ağzı, Erzurum ağzı, Urfa  ağzı şeklindedir.

Yazı dili
Yazı dili, adından anlaşılacağı üzere yazıda kullanılan dildir. Dilde birliği, anlaşma kolaylığını sağlamak için kullanılan kitap dilidir, kültür dilidir, edebî dildir. Konuşma dilinin her bölgenin doğal, günlük dili olmasına karşılık yazı dili, okuma yazmada kullanılan ortak dildir.

“Bir dilin yazısı, o dilin lehçe veya ağızlarından birine göre yazılır ve bu yazılış, standart yazı dilini oluşturur. Yazı dili olma vasfını taşıyan ağız, bir memleketin kültür merkezi olarak gelişen yerinin ağzıdır ve konuşma dillerinin en gelişmişidir. Türkiye Türkçesinin yazı dili genellikle İstanbul ağzına dayanır. Bir ülkede çeşitli konuşma dilleri ve ağızlar bulunduğu halde bir tek yazı dili bulunur. Yazı dili muhafazakârdır. Normal şartlar altında özelliklerini kolay kolay kaybetmez. Ayrıca, lehçe ve ağızların alabildiğine farklılaşmasını da önler. Gereğinde, hepsinin zenginliklerinden yararlanır ve onları ortak bir kaynaktan zenginleştirerek birbirine yaklaştırır. Aydın kesimlerin kendi bölge ağızları ile değil, yazı dili temelindeki standart Türkçe  ile konuşmaları, yazı dilinin bu birleştirici ve ağız ayrılıklarını silici fonksiyonundan kaynaklanmaktadır.”

Türk dili derslerinin amaçlarından biri de konuşma diliyle yazı dilini birbirine yaklaştırmaktır. Kişi, edebî dille doğru konuşabilir fakat yazı dilinin özelliklerini ve kurallarını bilmezse doğru yazamaz. Bu sebeple ana dilin kuralları ve incelikleri iyi bilinmelidir ki dil, anlaşma aracı olma işlevini tam anlamıyla yerine getirebilsin.

Özellikle son zamanlarda sezgiye dayalı bir anlaşma yolu seçildiği için “Nasıl olsa ne demek istediğim, dinleyenler tarafından iyi kötü anlaşılıyor - daha doğrusu seziliyor - ” düşüncesiyle yazı dilinin kurallarını önemsememek yanlış bir tutumdur. Yazılı anlatımda, söylemek istediğimizle yazdığımızdan çıkan anlam karşılaştırılırsa konunun önemi daha iyi anlaşılacaktır.
 

Bu Konuya 26 Yorum Yapılmış

 
-9 #1 yorumlarceren bayantemur 16-02-2013 19:38
ben sözlüğü aramıştım siz ise bana ne anlama geldiğini gösteriyorsunuz büyük bir saçmalık lütfen bu sayfayı düzeltin yoksa bazı kişilerde benim gibi çok saçma diye size yorum yazıp gönderebilir tavsiyemi lütfen dikkate alın
Alıntı
 
 
-17 #2 yorumlarceren bayantemur 16-02-2013 19:57
az öncede yazan bendim bence söylediklerimde haklıydım birdaha yorum yazmayı düşünüyorum
Alıntı
 
 
-21 #3 yorumlarceren bayantemur 16-02-2013 19:59
ben burayı çok sevdim neden diye sorarsanız konuşacak kimse olmadığında buraya gelip istediğin kadar yorum yaza biliyorsun bence çok eğlenceli size göre nasıl bilemem
Alıntı
 
 
-13 #4 yorumlarceren bayantemur 16-02-2013 20:00
aaaaaaaaaaa birtek benmi yorum yazmışım çok şaşırdım
Alıntı
 
 
-11 #5 yorumlarceren bayantemur 16-02-2013 20:01
buraya daha çoooooooooooooo k yorum yapacağım çünkü canım çok sıkılıyoooooooo ooooooooooooooo ooooooor
Alıntı
 
 
-8 #6 başlkmelike 18-03-2013 22:10
bencede bende farklarını araştryodum burası açıldı arkadaşı ve beni ciddiye alın yada bnm soruma cevap yazın edebi dilin ve konuşma dilinin arasındaki farkkk nedirr
Alıntı
 
 
-7 #7 kullandığımız ağız nedirokann 02-09-2013 21:28
bulamadım
yardımcı olabilirmisiniz
Alıntı
 
 
+4 #8 HARİKA B İKEREahmet bulut 30-09-2013 19:25
CEREN BENCE BNM TAM ARADIĞIM ELLERİNİZE SAĞLIK ARKADAŞLAR
Alıntı
 
 
-1 #9 melikeömer faruk 04-10-2013 13:20
dosum edebi konunuşma yazı dili kurallarına dikkat ederk konuşmadır konuşma dili ise kendini anlata bildigince nasıl konuşursan konuşursun
Alıntı
 
 
+1 #10 adsasasdaeren 05-10-2013 12:59
dil anlatım odevimde cok yardımcı oldu tesekurrler
Alıntı
 
 
-4 #11 dfdfafawrfawrfa davut 08-10-2013 14:11
dil anlatımda yardımcı oldu tşk..
Alıntı
 
 
-5 #12 FONETİKAdem ÜÇÜNCÜ 16-10-2013 00:32
Türkçe yazıldığı gibi okunan bir dil değildir. Fonetik bilimi içerir.

Örnek: Sonra yazılır sooğra diye okunur

gelecek- gelicek
yapacak- yapıcak ecek acak ekleri icek ıcak diye okunur
Bunun gibi bir çok kelime vardır
Alıntı
 
 
-7 #13 uzun bu yaesra 20-10-2013 18:24
bence tek sorun uzun olması okumaya bile üşeniyorum yhaaa
Alıntı
 
 
+1 #14 GüzelLady 22-10-2013 20:28
Ben beğendim sadece biraz uzun ama kısaltabiliriz bunu onun içinde biraz uğraşın hep armut piş ağzıma düş!!
Alıntı
 
 
+1 #15 guzelsky 31-10-2013 20:40
Bu siteyi begendim bizim dil anlatimcinin verdigi butun odevleri bulabiliyorum
Alıntı
 
 
+1 #16 Çok uzun yaSaadet 09-11-2013 15:27
Tanımlarınızı daha kısa yapamaz misiniz bunlar çok uzun
Alıntı
 
 
+3 #17 ARGO EKSİKceren saklı 20-11-2013 22:51
argonunda anlamı olsaymış daha iyi olurmuş defterimi kaybettim sınava buradan çalışıyorum.
Alıntı
 
 
-7 #18 kompozisyon ariyorumsir abdullah 04-12-2013 19:24
Degisen agizlar hakkinda kompozisyon ariyorum
Alıntı
 
 
0 #19 AllahımBiAklıBaşındaİnsan 05-01-2014 18:19
Yorumları okuyorum da içim acıyor içim. Memleketin haline, seviyesine üzülüyorum. Etil alkole ekmek banmanın verdiği kafa olsa gerek. İŞTE BU NEDENLE UZAYLILAR BİZİMLE İLETİŞİM KURMAK İSTEMİYOR. Sonra vay bu kız niye manyak, vay bu kız niye antidepresan kullanıyor, vay efendim niye psikopat, vay efend... Beynimi yediniz insanoğlu.
Alıntı
 
 
+3 #20 :fDSFASDFBAHAR B. 11-01-2014 21:43
Metinlerin dili, günlük hayatta kullandığımız dilden niçin farklıdır?

Metinlerde anlatım edebi dille kullanılır ve tasvirler, betimlemeler, kişi ya da eşyaya dair ayrıntılar edebi üslupla verilirken günlük hayatta konuşma dili ön plana çıkar.
Alıntı
 
 
+1 #21 :fDSFASDFBAHAR B. 11-01-2014 21:43
Metinlerde anlatıcı, anlatımdaki dilin özelliklerini belirleyebilir mi? Niçin?

Belirleyebilir, mesela kahraman bakış açısı ile yazılan bir eserde kişinin içinde sosyal ve ekonomik yapısı dikkat alınarak metnin dili de değişebilir. Kahramanı köylü ise dili de ister istemez onun konuştuğu gibi olmalıdır.
Alıntı
 
 
-2 #22 asadasddenizz 13-03-2014 18:38
ben yazı dilinin makale şeklinde yazılışını uzun birşekilde istediim siz ne anlama geldigini yazıyosunuz
Alıntı
 
 
-2 #23 anammustafa ışık 03-04-2014 18:50
size aşık oldum
Alıntı
 
 
+1 #24 iyicastiel 07-10-2014 15:42
çok iyi olmasada bence iyi
Alıntı
 
 
0 #25 bence güzelahmet 14-10-2014 19:22
Burda emeği geçen tüm herkese teşekkür ederim.Saolun varolun
Alıntı
 
 
0 #26 AaaaakimmişbuAaaaphen 19-10-2014 16:31
Bazı arkadaşlar burda ortam kurmuş diksiyon ödevi için açtım yorumları okuyup gülmekten ödevi yapmayı unuttum amk
Alıntı
 

Bu Konuya Yorum Yapabilirsiniz






Edebiyat - Dil Bilgisi kategorisinde bulunan Konuşma dili, Yazı dili başlıklı yazı konuşma dili ve yazı dili , yazı dili ve konuşma dili , yazı dili , konuşma ve yazı dili , konuşma dili , yazı dilinin özellikleri , konuşma dilinin özellikleri , yazı dili konuşma dili , konuşma dili yazi dili , konuşma dilleri , edebi metinlerde kullanılan dilin günlük konuşma dilinden farklılıkları , yazi ve konuşma dili , türkçe konuşma dili konuları hakkında bilgi içermektedir.

 

En Son Yorumlananlar