21-08-2014 19:54:41
Ana Sayfa Edebiyat Dil Bilgisi Küçük Ünlü Uyumu

Sevgili TurkceBilgi.Org kullanıcısı, sizinle daha kaliteli zaman geçirek adına üyemiz olmanızı rica ederiz.

Küçük Ünlü Uyumu
Bir kelimenin ilk hecesinde düz sesli harf (a,e,ı,i) varsa, diğer hecelerinde de düz sesli harf olması gerekir. Kelimenin ilk hecesinde yuvarlak sesli harf (o,ö,u,ü) varsa, diğer hecelerinde ya düz-geniş (a,e), ya da dar-yuvarlak (u,ü) sesli harf bulunması gerekir. Buna küçük ünlü uyumu kuralı denir. Düzlük-yuvarlaklık uyumu da denir.

Örnek:
arkadaş, karanlık, kelime, merdiven, serilmek, ıslık, ılık, ırak, sıcaklık, incelik, iyi
kova, orak, oğlak, oğlan, gözlem, önem, uğrak, uygar, uğraşmak, üzer, üçer
okul, kuru, uygun, olumlu, bozulmuş, çocuk, oğul, okul, ölümlü, öküz, uğur, ululuk, üçüz, üzüm, süzgün...
 
„Küçük ünlü uyumunun büyük ünlü uyumundan bir farkı vardır:
 Büyük ünlü uyumunda kelimedeki bütün ünlülerin kalınlık ve incelik bakımlarından uyuşmaları gerekli iken, küçük ünlü uyumunda her ünlü kendinden önceki ünlüye uymak zorundadır.
 
Meselâ, “kolaylık” örneğinde olduğu gibi “ı” ünlüsü kendinden önceki “a” ünlüsüne uyarken “a”dan önceki “o” ünlüsüne uymayabilir.
 
Bu özellik, yuvarlak ünlüden sonra düz-geniş ünlü geldiği zaman karşımıza çıkmaktadır:
ufaklık, uzaklık, olası, önemli, üzerinde...
 
Bu kurala uymayan yabancı kelimeler:
alkol, daktilo, mönü, akordeon, rötar, radyo, tiyatro, otobüs, televizyon, horoz, kamyon, siroz...
 
Ancak bazı alıntı kelimeler bu kurala uydurulmuştur:
müdir→müdür,mümkin→mümkün,,müşkil→müşkül..
 
Bu kurala uymayan Türkçe kelimeler:
Avuç, avurt, kavurmak, kavuşmak, savurmak, kavun, karpuz, yağmur, çamur, tavuk, kabuk...
 
-yor ve -ki ekleri de çoğu zaman bu kurala uymaz:
geliyor, onunki...
 
Bazı kelimeler k.ünlü uyumuna uyduğu halde b.ünlü uyumuna uymayabilir: Kalem, kitap ... 

Buna göre bir kelimenin Türkçe olabilmesi için her iki kurala da uyması gerekir.

Büyük Ünlü uyumu incelenirken kelimelerin tüm heceleri dikkate alınır. Yani dört heceli bir kelimede ilk üç hece büyük ünlü uyumuna uyarken, son hece uyumu bozuyorsa, bu kelimeler kurala uymamış olur.  Getiriyor, otururken... 

Küçük ünlü uyumunda ise yan yana gelen her hece dikkate alınır. Örneğin,  “kolaylık” kelimesinin tüm hecelerine bakarsak ilk hecedeki yuvarlak sesli o'dan sonra ikinci hecede düz-geniş –a-, son hecede düz sesli –ı- yer almıştır. Birinci ve üçüncü heceyi dikkate aldığımızda yuvarlaktan sonra düz sesli geldiği için kelimenin k.ünlü uyumuna uymadığını sanabiliriz. Halbuki bu kelime k.ünlü uyumuna uymaktadır. Çünkü yuvarlaktan sonra düz-geniş, düzden sonra düz sesli harf kullanılmıştır.   Ko – lay – lık  (Yuv.-düz/geniş-düz)

Kuraldışı :  -o- sesinden sonra ikinci hecede b-m-v-p seslerinden biriyle başlıyorsa bu durumda ikinci hecede –u- olabilir. Bu tür kelimeler k.ünlü uyumuna uymamasına rağmen Türkçe'dir.
Örnek: Hamur, avuç, sabun, çamur, kavun, kalbur, çabuk, karpuz, tavuk, kabuk, kaput, yağmur, havuç, çaput, yamuk...
 

Bu Konuya 37 Yorum Yapılmış

 
-15 #1 hasan çelebi 18-01-2011 22:09
(a,e,ı,i)sonund a her kelimenin sonunda aynı ünlü olmak zorundadır buunu küçük ünlü uyumu denit
Alıntı
 
 
+16 #2 taha 05-06-2011 18:38
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi küçük ünlü uyumuna uymayan bir sözcük vardır?
A)mutfakta biri var sanıp beni suçlama
B)pamuk işçileri ağustosta adana yöresine taşınır.
C)vali devletin en yüksek kademesindeki görevlidir.
D)koltuk takımlarının yüzünü sarı bir kumaşla kaplattım
E)yokuş aşağı inerken nefis bir manzara gözleri büyülüyordu
Alıntı
 
 
-13 #3 kübra 05-10-2011 23:04
cevap b dir çünkü ağustosta kelimesinin ilk hecesinde a ikinci hecesinde u var 1.kurala göre bakacağız...
Alıntı
 
 
-25 #4 furkan 19-10-2011 18:34
her ünlü ince ile başlamıssa ince kalın ise başlamıssa kalınla bitmek zorundadır buna büyük ünlü uyumu denir
Alıntı
 
 
-35 #5 can 11-01-2012 21:23
(a-e-ı-i)
(a-e) (u-ü)
Alıntı
 
 
-28 #6 zehra 19-02-2012 12:54
Taha bu yorum sana gelsin cevap a) şıkkı diye düşünüyorum çünkü bu bizim sınavda da çıktı:)
Alıntı
 
 
-12 #7 Küçük Ünlü Uyumuhacı dayı 18-04-2012 21:09
Cevap B şıkkı. pamuk - a,e,ı,i den sonra a,e,ı,i gelir. -u bozuyor.
ağustosta - aynı şekilde -u bozuyor,sonraki hecede -o bozuyor.o,ö,u,ü den sonra a,e,u,ü gelir.
Alıntı
 
 
-27 #8 lnnşnşillkşlilj 01-10-2012 20:31
küçük ünlü uyumuna uyan en uzun 2 kelime lütfen
Alıntı
 
 
-20 #9 13213Kıllıı 1 2 3 14-10-2012 13:33
Cevap B şıkkı. pamuk - a,e,ı,i den sonra a,e,ı,i gelir. -u bozuyor.
ağustosta - aynı şekilde -u bozuyor,sonraki hecede -o bozuyor.o,ö,u,ü den sonra a,e,u,ü gelir.
Alıntı
 
 
-3 #10 merabapınar çınar 21-11-2012 18:49
Alıntılandı taha:
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi küçük ünlü uyumuna uymayan bir sözcük vardır?
A)mutfakta biri var sanıp beni suçlama
B)pamuk işçileri ağustosta adana yöresine taşınır.
C)vali devletin en yüksek kademesindeki görevlidir.
D)koltuk takımlarının yüzünü sarı bir kumaşla kaplattım
E)yokuş aşağı inerken nefis bir manzara gözleri büyülüyordu

soru güzel cevap .b. olmalı diye düşünüyorum
Alıntı
 
 
-9 #11 cevapalp 26-11-2012 14:14
bencede cevap a bu bisim sınavdada cıktı
Alıntı
 
 
-12 #12 Sorualp 01-12-2012 15:26
Alıntılandı zehra:
Taha bu yorum sana gelsin cevap a) şıkkı diye düşünüyorum çünkü bu bizim sınavda da çıktı:)

Peki cevap ın doru muydu :[
Alıntı
 
 
+1 #13 türkçe sınavıemre 02-12-2012 16:18
hoca sınavda sorcak bişey ablamadım abi ya...
Alıntı
 
 
+12 #14 SORUİREM 03-12-2012 13:33
abi neyin tartışmSINI YAPIYONUZ CEVAP B HER HALUKARDA CÜNKÜ AGUSTOS ÖZEL İSİM BU KURAL ARANMAZ
Alıntı
 
 
+5 #15 ssss 28-12-2012 15:43
Köyülerimden kelimesi küü ya uyar mı
Alıntı
 
 
-2 #16 ..Eylül 11-01-2013 19:55
Alıntılandı ss:
Köyülerimden kelimesi küü ya uyar mı


evet, uyar.
Alıntı
 
 
-4 #17 ....tuğçe 16-01-2013 22:11
ya tabikide cevap b pamuk derken pa düz ünlü sesli ünlü grubunda arkasındanda düz sesli ünlü gelmesi gerekir .-muk
hecesi gelmiş o uymuyor . Konu kapandı dağılın beyler
Alıntı
 
 
+2 #18 küçük ses uyumudeniz 13-03-2013 13:31
küçük ses uyumuna uyan 10 tene keli
Alıntı
 
 
+1 #19 küçük ses uyumuziined 13-03-2013 13:32
küçük ses uyumuna uyan kelime
Alıntı
 
 
-4 #20 sorumelda 28-03-2013 18:45
bunlar çok güzel bence neden salak diyorsun banada demek oluyor sen salaksın
Alıntı
 
 
-2 #21 34FURKAN 15-05-2013 06:23
arkadaslar cevap b şıkkı olacak pamuk küçük ünlü uyumuna uymayan bir kelımedır
Alıntı
 
 
-3 #22 küçük ünlü uyumuözgür 03-07-2013 11:40
sabun küçük unlü uyumuna uyar mı?
Alıntı
 
 
-1 #23 KÜUmeteBeyII 21-10-2013 20:31
hasan çelebi"](a,e,ı,i)sonun da her kelimenin sonunda aynı ünlü olmak zorundadır buunu küçük ünlü uyumu denit
Alıntı
 
 
-2 #24 birinci ve ikinci kurala göre örnekleralparslan 31-10-2013 17:49
arkadaşlar öğretmen ödev verdi birinci ve 2. kurala örnek yazın diyede bir yardm etseniz
Alıntı
 
 
-4 #25 küunisa 08-11-2013 20:56
koşulları ve sözcükleri kelimeleri küu uyuyor mu? cevap bekliyorum
Alıntı
 
 
-1 #26 küunisa 08-11-2013 20:59
Alıntılandı pınar çınar:
Alıntılandı taha:
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi küçük ünlü uyumuna uymayan bir sözcük vardır?
A)mutfakta biri var sanıp beni suçlama
B)pamuk işçileri ağustosta adana yöresine taşınır.
C)vali devletin en yüksek kademesindeki görevlidir.
D)koltuk takımlarının yüzünü sarı bir kumaşla kaplattım
E)yokuş aşağı inerken nefis bir manzara gözleri büyülüyordu

soru güzel cevap .b. olmalı diye düşünüyorum

cvp e arkadaşlar bence büyülüyordu yor varsa küu aranmaz
Alıntı
 
 
-2 #27 cevapBatu-RousinqJust 13-11-2013 17:20
cevap kesinlikle B dir
Alıntı
 
 
-2 #28 19 ekımnecla 19-11-2013 21:17
cevap kesinlikle B dir
Alıntı
 
 
-4 #29 ÖRNEKMÜCAHİT 04-12-2013 13:22
aşağıdaki sözcüklerden hangisi küçük ünlü uyumu kuralına uyar?

A)OLAY B)HOROZ

C)ÇAMUR D)MAYDANOZ
Alıntı
 
 
-5 #30 lj jnjnyh 10-12-2013 18:18
cewap b dır bence
Alıntı
 
 
-2 #31 ÖRNEKyasin 14-12-2013 17:56
cevap / / B dir. Bncee
Alıntı
 
 
-3 #32 küçük ünlü uyumukübra 24-12-2013 19:49
küçük ünlü uyumu dar yuvarlak ünlülerinden oluşur,
Alıntı
 
 
-1 #33 k.ü.umelike 25-12-2013 17:56
örnekler çok az biraz çoğaltılmalı :)
Alıntı
 
 
+1 #34 :)aykut 29-12-2013 13:42
arkadaşlar konu ile ilgili sorular varsa paylaşalım daha faydalı olur .
Alıntı
 
 
-1 #35 f.bburak 01-01-2014 18:55
bence güzel bir site ama ben bu dersi hiç sevmiyorum
Alıntı
 
 
0 #36 damla bulutdamla bulut 09-01-2014 17:50
Güzel açıklayıcı bir anlatım stili olmuş,bence...
Alıntı
 
 
-1 #37 kucuk unlubelgin 23-02-2014 16:13
bence cevap c çamur kelimesi çünkü a e i ünlülerinden sonra tekrar a e i ekleri gelmeli a dan sonra u gelmez
Alıntı
 

Bu Konuya Yorum Yapabilirsiniz






Edebiyat - Dil Bilgisi kategorisinde bulunan Küçük Ünlü Uyumu başlıklı yazı küçük ünlü uyumu , küçük ünlü uyumu nedir , küçük ünlü uyumu örnekleri , küçük ünlü uyumuna örnekler , küçük ünlü uyumu kuralı , küçük ünlü uyumuna uymayan kelimeler , küçük ünlü uyumu örnekler , küçük ünlü uyumuna örnek , buyuk ve kucuk unlu uyumu , küçük ünlü uyumuna uyan kelimeler , büyük ünlü uyumu küçük ünlü uyumu , küçük ünlü uyumu örnek , küçük ünlü uyumuna uyan örnekler konuları hakkında bilgi içermektedir.