Türkçe Bilgi , Ansiklopedi, Sözlük

Ayrıştırma ve Saflaştırma Yöntemleri - Ekstraksiyon

Makale Sayfaları
Ayrıştırma ve Saflaştırma Yöntemleri
Çöktürme
Kristallendirme
Süzme
Damıtma
Ekstraksiyon
Süblimleşme
Fiziksel Yollarla Ayırma

06. Ekstraksiyon 
Ekstraksiyon organik kimyada tepkime karışımlarından ya da doğal olarak oluşan maddelerden bir bileşiği ayırmak için kullanılır Genellikle sulu çözeltilerden ya da süspansiyonlardan bir bileşiği ayırmak için kullanılır. Bu işlem bir çözücü yardımı ile yapılır. Sulu çözeltiyi ya da süspansiyonu su ile karışmayan bir orga­nik çözücü ile çalkalanır ve oluşan fazlarınbirbirinden ayrılması beklenir.. Burada temel prensip  bileşiğin iki ayrı fazda kısmi dağılımına dayanır. Madde sulu ve organik fazda göreceli çözünürlüklerine göre dağılacaktır. Örneğin, inorganik tuzlar organik çözücülerde  hemen hemen hiç çözünmezler ve böylece sulu fazda kalacaklardır. Hidrokarbonlar ve bunların halojen türevleri gibi H-bağı yapamayan bileşikler de suda hemen hemen hiç çözünmezler, böylece organik fazda kalacaklardır

Daha sonra organik çözücünün uçurulmasıyla saf organik bileşik elde edilir. Çekme işlemi, iki sıvı faz arasında bir denge işlemidir ki bu dengeyi bileşiğin iki fazdaki çözünürlükleri yönlendirir. Karışım çalkalandığı zaman bir dengeye ulaşılır ve her iki fazda maddenin derişimi sabit kalır. Belirli bir sistem ve sıcaklık için bu derişimlerin oranına dağılım katsayısı denir ve bu aynı zamanda çözünürlüklerin oranına eşittir.

Ayrıştırma ve Saflaştırma Yöntemleri 

KD dağılım katsayısı.

CA : Maddenin A fazındaki derişimini

CB : MAddenin B fazındaki derişimini

SA : Maddenin A fazındaki çözünürlüğü

SB : Maddenin B fazındaki çözünürlüğü

Bir ekstraksiyon işleminin baarılı olması doğru çözücü şeçimine bağlıdır. En çok kullanoılan çözücüler eter, benzen, toluen, petrol eteri, heksan, broform, metilen klorür ve karbon tetraklorürdür. Bunların hiçbiri suda çözünmez ve organik bileşikler için iyi çözücülerdir.

Organik asit ve bazların dağılım katsayıları, çözücülerden biri su olduğu zaman ortamın pH'ından oldukça çok etkilenir. pH = 7 de suda çözünmeyen bir organik asit sulu NaOH ya da NaHCO3 çözeltisinde çok miktarda çözünebilir. Bu durumda asidin protonu baz tarafından alınarak onun eşlenik bazını verir.

RCOOH + NaOH                        RCOO- Na+ + H2O

Organik asit                              eşlenik baz


Bu şekilde organik asitler ve bazlar, polar olmayan organik çözücülerden asidik ya da bazik sulu çözeltilerle ekstrakte edilebi­lirler. Sulu çözeltilerden başlangıçtaki organik asit ya da baz nötralleştirme yoluyla elde edilirler.

Örneğin fenolik bileşikler NaOH çözeltisi ile tuz oluştururlar ve suda çözünürler. Bu nedenle, NaOH çözeltisi, bir organik çözücüde çözünmüş olarak bulunan fenolik bileşikleri ya da karboksitli asit­leri ekstrakte etmekte kullanılabilir. Ya da diğer bir deyişle, sulu NaOH çözeltisinde çözünmüş olarak bulunan karboksilli asit ya da fenolden organik safsızlıkları uzaklaştırmak için bir organik çözücü kullanılabilir.

Benzer şekilde NaHCO3 çözeltisi, karboksilli asitleri, karşılık gelen sodyum tuzlarına dönüştürebilir ancak fenolik bileşikleri tuz­larına dönüştüremez. Bu da karboksilli asitler ile fenolik bileşikleri birbirinden ayırmak için iyi bir yöntemdir. Önce, NaHCO3 çözeltisi ile karboksilli asit uzaklaştırılır, daha son­ra NaOH ile fenolik bileşikler ekstrakte edilir.

İnorganik asitler de, NaOH, Na2CO3 ya da NaHCO3 çözeltileriyle çekilerek organik fazdan ayrılır.

Sulu HCl, karışımlardan, bazik bileşiklerin çekme ile ayrılmasında sık sık kullanılır. Sulu asit, amonyak ya da bir orga­nik amini suda çözünen klorür tuzuna dönüştürür.

Karboksilli asit ve fenolik bileşiklerin sodyum tuzları sülfürik ya da fosforik asitle kolaylıkla asit ve fenollere dönüştürülürler.

Ekstraksiyon işleminde  hangi fazın su fazı olduğunu anlamak için huninin üstünden l damla su damlatılır, su hangi faza gidiyorsa o faz sulu fazdır.

Ekstraksiyon sırasında fazlar birbirinden iyi ayrılmayabilir ya da emülsiyon halinde kalabilir. Bu durumda, sulu faz NaCl ile doyurulur, buna tuz etkisi denir. Ya da çözücü uygunsa bir damla alkol damlatılır, en iyisi bir süre daha beklenir.  

Katılardan yapılacak çekme işlemi için en çok kullanılan düzenek Soxhlet cihazıdır. Örnek dağılmaması için bir kartuşun içerisine yerleştirilerek şekilde görüldüğü yere yerleştirilir. Çözücü balonda kaynatılır ve  buhar yan bor­udan geçerek soğutucuda yoğunlaşır ve katının üzerine damlar. Üst tarafta biriken çözücü yandaki kılcal borunun seviyesine gelince ekstrakte ettiği madde ile beraber tekrar balona akar (sifon yapar). Bu olay defalarca gerçekleşerek ekstrakte olayı olur. Ekstrakte edilen bileşik balonda toplanır. En sonunda balonda kalan çözücü uzaklaştırılarak ekstrakte edilecek bileşik saf olarak elde edilir. Bu yöntem en çok katı numunelerden yağı ayırmak için kullanılır.

Ayrıştırma ve Saflaştırma Yöntemleri

25 Yorum - Senin Görüşün Nedir?

  1. #1 AYŞEGÜL
    -
    15-03-2011 19:59:23 -12

    damıtma sıvıları we katıları birbirinden ayrıştırmasıdır we çok teşekkür edrimm çok işime yaradı

  2. #2 fatih
    -
    23-09-2011 12:35:09 -21

    damıtma işlemi sonucunda neden saf alkol elde edilemez

  3. #3 alaattin
    -
    17-11-2011 03:11:03 +6

    her zaman bır mıktar sıvı faz organık faza karısmıs olarak bulunur %safsızlık soz konusudr

  4. #4 önemli ve acill yardımınıza ihtiyacım var
    -
    şule
    -
    26-04-2012 14:19:39 -9

    yaa analiz (ayrıştırı) deneyi lazım bana ama bulamıyorm bu o konuyla mı ilgili?

  5. #5 farklı ayşegül :)
    -
    ayşegül
    -
    01-05-2012 08:50:25 -13

    mıknatısla ayırma elektrikle ayırma vs yokmu

  6. #6 YEHUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUU
    -
    AŞKIN
    -
    16-12-2012 13:22:20 -7

    +++ Erime Noktası Farkı ile: Erime noktaları birbirinden uzak olan iki katı bu yon tem ile ayrıştırılabilir. Önce eriyen maddenin, diğer katıyı çözmemesi de gereklidir. Bu yüzden kullanım alanı az olan bir yöntemdir. Örnek olarak parafin ve kum karışımını verebiliriz. Karışımı ısıttığımızda parafin erir ve sıvı-katı karışımı elde edilmiş olur. Bu karışımı süzdüğümüzde ve kum ve parafini ayırmış oluruz.

  7. #7 nasıl oluyor
    -
    berkay
    -
    10-02-2013 12:50:44 -22

    nasıl oluyar anlamıyorum katı madde direk nasıl gaza geçio

  8. #8 ödev
    -
    furkan
    -
    01-04-2013 21:11:35 -15

    istediğim gibi yok ben zeytinyağı su karışımının ayrılmasını istiyorum :(

  9. #9 Ole iste
    -
    Yehii
    -
    02-04-2013 23:10:59 -15

    Ya gercekten be isime yaradi
    Ne yaricak bee hic issime yaramadi :(

  10. #10 ödew
    -
    9.sınıf
    -
    29-04-2013 20:07:23 -6

    sadece erime noktasıyla ayırma yokmu uzun uzun

  11. #11 damıtılma ile
    -
    ÖdeW
    -
    06-05-2013 19:41:13 -4

    Birbiri içerisinde çözünen sıvıları kaynama noktaları farkından yararlanarak ayırma işlemine ayrımsal damıtma denir. Ayrımsal damıtmada, karışımda bulunan sıvılardan kaynama noktası en düşük olan en erken buharlaşır ve ilk önce ayrılır. Kaynama noktası en yüksek olan sıvı ise en sona kalır. Örneğin ayrımsal damıtma yöntemi, petrol rafinelerinde ham petrolden benzin, gazyağı, motorin elde edilmesi için kullanılır.

  12. #12 sıvıları yoğunluk farkıyla ayırma deneyi
    -
    melis
    -
    16-05-2013 22:05:40 -9

    ya benim kimya dönem ödevi lise 1 e gidiyorum ama bulamadım ne video ne rapor :s

  13. #13 damıtma
    -
    ado
    -
    17-05-2013 07:21:05 -8

    [quote name="fatih"]damıtma işlemi sonucunda neden saf alkol elde edilemez[/quote]
    ilk seferde saflaşmaz damıtma işlemini tekrarladıkça daha çok saflaşır

  14. #14 damıtma
    -
    YGS-LYS
    -
    08-09-2013 23:10:55 -4

    zeytinyağı ve su yoğunluk farkından ayrılır . zeytinyağının özkütlesi az olduğundan üstte, su ise özkütlesi fazla olduğundan altta kalır .

  15. #15 damıtma
    -
    YGS-LYS
    -
    08-09-2013 23:11:32 -2

    [quote name="furkan"]istediğim gibi yok ben zeytinyağı su karışımının ayrılmasını istiyorum :([/quote]
    zeytinyağı ve su yoğunluk farkından ayrılır . zeytinyağının özkütlesi az olduğundan üstte, su ise özkütlesi fazla olduğundan altta kalır .

  16. #16 cok acill
    -
    renay
    -
    07-10-2013 13:00:12 -2

    tuzu sudan ayirirmi ???
    lutfen acil cevap verinn

  17. #17 Acilll
    -
    Melih
    -
    07-10-2013 19:28:42 -6

    Süzme Kağıdı Ve Çeşitleri nelerdir acill mesajıma cevap verir misiniz?

  18. #18 puffff
    -
    döndü
    -
    09-11-2013 14:36:40 -4

    [i]maddeleri birbirinden hangi yolla ayırabiliriz

  19. #19 maddelerin süzelim
    -
    misafir
    -
    14-01-2014 14:24:28 +1

    beğenmeyenler için şöyle süzme yöntemleri var söyleyeyim.Yazın lütfen şu önemli paragrafı.Makarna pişiren bir büyüğümüzü görmüşsünüzdür.Makarna piştikten sonra büyüğümüzün su ile makarnayı ayırır. büyüğümüzün elinde bir süzgeç vardır.Suyunu süzer. size soru su ve zeytinyağı karışınca ne olur? cevabınızı yazabilirsiniz.İsmim 'IRMAK

  20. #20 ayrıstırma
    -
    mehmet
    -
    19-01-2014 23:31:32 -4

    bır sey merak edıyorm yardımcı olursanız sevınırım benım ısım geregı resin ve sertlestirici maddeler var resin olan madde katı 120c sıcaklıkla sıvılasıp kulanılıyor sertlestırıcı ıse 45 derece sıvı ve makınede karısıyor ve karısım degerlerıne gore dolum yapılıyor 6 saat ısı gorerek donuyor tas gıbı hale gelıyor benım ıstegımde karıstıgında atılan sıvı karısmıs olan resin ayırmak tekrar kullanılması neler deneye bılırım bu maddelerı ayrıstırmam mumkunmudur tesekkurler...

  21. #21 altın ayrıstırma
    -
    mutlu ferdi
    -
    04-04-2014 23:41:34 -2

    ben taştan altını ayırmayı başardım fakat ayrıştırmıs oldugum altın tozunu metal hale dönüştüremedim bunun için 1200 derece sıcaklık gerekıyor bu ısıya nasıl ulasabılırım ve altını bırlestırmek ıcın ne kullanmam gerekıyor bana yardımcı olabılırmısınız.

  22. #22 nasil
    -
    tarik
    -
    28-04-2014 04:22:32 +1

    sert bi tasin icindeki metali nasil ayirttin

  23. #23 kimya ödevi
    -
    buse
    -
    25-05-2014 15:40:41 -1

    çökelme çökelek ve çöktürme nedir

  24. #24 nasıl
    -
    tarık
    -
    27-05-2014 11:07:47 0

    anlamayan birisi olarak anladım

  25. #25 saolun
    -
    helal
    -
    17-09-2014 20:06:40 -3

    sa eline sağlık . yalnız bir sorum olacak çöktürme işlemi kimyasal mı fiziksel mi tşk şimdiden

Görüşün Nedir?

Karakter Sayacı:
0