23-09-2014 00:12:40
Ana Sayfa Tarih Osmanlı Tarihi Osmanlı Askeri Teşkilatı - Kapıkulu Askerleri

Sevgili TurkceBilgi.Org kullanıcısı, sizinle daha kaliteli zaman geçirek adına üyemiz olmanızı rica ederiz.

Osmanlı Askeri Teşkilatı - Kapıkulu Askerleri
Makale Sayfaları
Osmanlı Askeri Teşkilatı
Osmanlıların İlk Askeri Teşkilatı
Kapıkulu Askerleri
Yeniçeri Ocağı
Cebeci Ocağı
Topçu Ocağı
Humbaracı Ocağı
Lağımcı Ocağı
Kapıkulu Süvarisi
Eyalet Askerleri
Akıncılar
Deliler
Tımarlı Sipahiler

KAPIKULU ASKERLERI
Kapıkulu denilen bu askerî birlik, Selçuklular ve diger bazı devletlerde oldugu gibi "Hassa Ordu"yu meydana getirmekteydi. Bu sınıfa dâhil olan askerler, devletten "Ulûfe" adiyla maas alirlardi. Burada "kapi" kelimesinin kullanilmasi ve devletten maas alan askerlere de "Kapıkulu" askeri denmesinin sebebi, Kapi kelimesinden bizzat devletin anlasilmasiydi. Zira eskiden beri dogu ülkelerinde isler, hükümdar saraylarinin kapisinda görülürdü. Bu tabir, Kapi müdafaasinda bulunan askerler için de kullanilmakla beraber sadece onlara hasr edilmeyen bir kelimedir. Askerler için de bu kelime kullaniliyordu. Iste bu sebepten dolayı devletten maas alan askerlere "Kapıkulu askerleri" deniyordu.

Kapıkulu askerleri baslangiçta devlet merkezinde bulunuyorlardi. Fakat ülke genisleyip muhafazasi için hudud boylarinda kaleler insa edilince oralarda da ikamet etmek mecburiyetinde kaldilar.

Osmanlı Devleti, Rumeli taraflarinda fetihler yapip genislemeye baslayinca devamlı bir orduya ve daha fazla askere ihtiyaç hasil olmustu. Bu da savaslarda esir alinan ve askerî sartlara uygun hiristiyan çocuklarinin kisa bir müddet Türk terbiyesi ile yetistirilerek yeni bir askerî sınıfın meydana getirilmesiyle karşılanmisti. Iste bu teşkilât, Kapıkulu ocaginin çekirdegini teşkil etmisti. Kapıkulu askerleri iki gruba ayrilmaktadirlar.

Bunlar:
1. Kapıkulu Piyadesi
2. Kapıkulu Süvarisi.

KAPIKULU PİYADESİ
Osmanlı Devleti'nin, merkez askerî teşkilât, içinde yer alan Kapıkulu askerleri, Osmanlı askerî teşkilâtinin önemli bir bölümünü meydana getiriyorlardi. Kapıkulu piyadesi de kendi arasinda ayri gruplara ayrilmisti.

ACEMİ OCAĞI
Osmanlı askerî tarihinde, önemli yeri bulunan ve Kapıkulu piyadesinin mühim bir bölümünü teşkil eden yeniçerilere mense' olan "Acemi ocagi", Sultan Birinci Murad zamaninda Kadiasker Çandarli Kara Halil ile Karaman'li Kara Rüstem'in tavsiyeleri sonucu ortaya çikmisti. Hoca Saadeddin Efendi'nin bildirdigine göre bu uygulama, Sultan Birinci Murad'in devr-i saltanatinda 763 (1361-62) tarihindeki Zagra'nin fethi ile baslamistir. Devlet adina ve "Pencik" kanununa göre alinan esirler", Yeniçeri ocagina asker yetistirmek için Gelibolu'da kurulmus bulunan Acemi ocagina gönderiliyor ve yevmiye bir akça ücretle Gelibolu ile Çardak arasinda isleyen at gemilerinde hizmet görüyorlardi. Bir müddet sonra bunlar, Yeniçeri ocagina aliniyorlardi. Fakat bu esirler, firsat buldukça kaçip memleketlerine gittikleri için bu sistem degistirildi. Savaslarda esir edilen küçük yastaki Hiristiyan çocuklari, evvela Anadolu'daki Türk köylülerinin yanina verilerek (Türk'e vermek) az bir ücretle hizmet ettirilmeye baslandi.

Gerçi bu ocagin, Rumeli fatihi Süleyman Pasa zamaninda, bizzat kendisi tarafindan savasta esir alinan Hiristiyan çocuklari ile basladigi belirtilmekte ise de ocagin gerçek manada müesseselesmesi, yukarida belirtilen sekilde olmustur.

Sözlük manasiyle beste bir demek olan "pencik" harplerde ele geçirilen esirlerden, askerlikte kullanilmak üzere beste birinin alinmasi demektir.

Islâm hukukunun ganimetlerle ilgili vaz' etmis oldugu prensiplerinden dogmus olan "pencik", Osmanlı Devleti'nin ilk kurulus yillarinda uygulanmiyordu. Harpler sonunda ele geçen diger ganimetler gibi esirler de gazilere taksim ediliyordu. Gaziler, hisselerine düsen esirleri, Islâm hukuku geregince istedikleri sekilde istihdam edebiliyor, istihdam yeri olmayan da onlari satabiliyordu.

Osmanlılarda Acemi oglani iki sekilde alinirdi. Bunlardan biri savaslarda elde edilen erkek esirlerin beste birinden (pencik), diğeri de Osmanlı vatandasi olan Hiristiyan çocuklardandi. Savaslarda elde edilen esirlerin asker olarak alinmasiyle ilgili "Pencik Kanunu" tertib edilmisti. Buna göre alinan esir oglanlara "Pencik Oglani" adi verilmisti. Elde edilen bu esirler, "Pencikçi" denilen memur tarafindan tesbit edilir, bunlardan on ila on yedi yaslari arasinda olan erkek esirlerden vücutça kusursuz ve saglam olanlar devletçe üçyüz akça karşıligi satin alinirdi. Böylece Acemi ocagina ilk efrad, Pencik kanunu ile toplanmistir. Bu sistemin gelismesinde büyük ölçüde rolü bulunan Kara Rüstem de Gelibolu'da Pencik vergisini (Resm-i Pencik) toplamakla görevlendirilmisti.

Pencik oglanlarinin, Anadolu'daki Türk çiftçilerinin yanina verilmesi, aradaki deniz sebebiyle kaçmalarina engel olmak içindi. Bununla beraber, zaman zaman bazı esir çocuklarin Avrupa'ya kaçtigi görülüyordu. Esirlerin, Türk çiftçilerinin yanina verilmesi ile ilgili kanun hakkinda kaynaklarda farkli tarih ve zamanlar verilmektedir. Bu cümleden olarak Sirpsindigi savasi, Edirne'nin fethi ve Bilecik tarafina yapilan ilk akinlarda olduguna dair rivayetler bulunmaktadir.
Cüz'i bir ücretle Türk çiftçisinin yanina verilen Acemi oglanlarina çok az bir ücretin verilmesi, onlarin "ben padişah kuluyum" deyip çiftlik sahibine kafa tutmamasi içindi.
Acemi oglanlar, ziraat islerinde çalistirildiklari gibi kisa zamanda Türkçe ile birlikte Islâm-Türk örf ve âdetlerini de ögreniyorlardi. Böylece yeni hayata intibak ettikten sonra bir akça gündelikle "Acemi Ocagi"na kayit ettiriliyorlardi. Burada bir müddet hizmet gördükten sonra yevmiye iki akça karşıligi "Yeniçeri Ocagi"na gönderiliyorlardi. Yildirim Bâyezid döneminin sonlarina kadar belirtilen sekilde devam eden bu usûl, Ankara Savasi'ndan (1402) sonra fetihlerin durmasi ve iç karisikliklarin bas göstermesi yüzünden büyük ölçüde tatbik edilemez olmustu. Kapıkulu ocaklarindaki kadro eksikligini gidermek için baska bir çareye bas vurmak gerekiyordu. Bu sebeple Rumeli'ndeki Hiristiyan tebeadan muayyen bir kanunla ve "Devsirme" ismiyle münasib sayida Hiristiyan çocugu alinmasina karar verildi.

Daha önce de temas edildigi gibi Ankara Savasi'ndan sonra Osmanlı fetihleri durmus, bazı yerler Bizans ve Sirplara terk edilmislerdi. Gerek Çelebi Mehmed zamaninda, gerekse oglu Sultan Ikinci Murad'in ilk devirlerinde Rumeli'de fütuhat yapilamadigi için esirlerden istifade edilememisti. Bunun üzerine Osmanlılardan önceki Türk ve Islâm devletlerinde uygulanmamis olan yeni bir usûl ile devletin, Hiristiyan tebeasi olan ve yaslan uygun çocuklarindan sadece bir tanesinin Osmanlı ordusuna alinmasi kararlastirildi. Böylece Hiristiyan vatandaslarin çocuklarindan asker devsirmek için bir "Devsirme Kanunu" yürürlüge konuldu. Bu yeni kanunla, bastan basa gayr-i müslim olan Rumeli halki, tedrici surette müslümanlastirilacakti. Müslümanlastirilan bu insanlarla da Osmanlı ordusu kuvvetlenecekti. Böylece devlet, bu sayede Müslüman nüfusunu koruma gibi bir hedefe de ulasmis oluyordu. Gerek Müslüman nüfusu çogaltma, gerekse harplerde kendisinden istifade etme bakimindan iki yönden faydali olan bu Devsirme kanunu , Pencik kanunu ile asker almanin yerine geçmisti. Zaten Pencik kanunu da eski önemini kaybetmeye baslamisti.

Devsirme kanunu geregi ihtiyaca göre üçbes senede ve bazan daha da uzun bir sürede Hiristiyanlardan sekiz ila on sekiz ve bazan yirmi yas arasindaki sihhatlı ve kuvvetli çocuklardan Acemi Oglani alinmaya basladi. Bununla beraber 14-18 yas arasindakiler tercih ediliyordu. Önceleri Rumeli'de Arnavutluk, Yunanistan, Adalar ve Bulgaristan'dan, daha sonra ise Sirbistan, Bosna-Hersek ve Macaristan'dan çocuk toplandi. Bu durum, XV. Muhtelif hizmetlerde bulunan Acemilerin, Yeniçeri Ocagina kayit ve kabullerine "Çikma" veya "Kapiya Çikma (bedergâh) denirdi.

Devsirme usûlü, kendi dönem ve zamanina göre iyi bir sonuç vermisti. Bu sonuç hem Osmanlılar, hem de çocugu devsirilen aileler için faydali olmustu. Osmanlılar açisindan faydali olmustu, zira o dönemin bitip tükenmek bilmeyen harpleri, devamlı surette insanlari yutan birer makine haline gelmislerdi. Iste bu makinalarin zararlarini en aza indirebilmek ve kendi Müslüman Türk nüfusunu koruyabilmek için devlet, gayri müslim vatandaslarindan istifadeyi düsünmüstü. Böylece hem Islâm Türk mefkûresinin daha genis sahalarda yayilmasini saglamak, hem de kendi asil nüfusuna dokunmamak suretiyle azinliga düsmeyecekti. Devsirme sistemi, çocugu devsirilenler bakimindan da faydali bir seydi, çünkü onlar da çocuklarinin içinde bulunduklari mali sikintidan kurtulacagini biliyorlardi. Muhtemelen çocuklari devlet kademelerinde vazife alir ve yüksek bir mevkiye gelebilirdi. Bunun da kendileri için faydali olacagi bir gerçekti. Bu sebepledir ki kaynaklar, pek çok Hiristiyan ailenin, çocugunu devsirmeye verebilmek için adeta birbirleri ile yaristiklarini kayd ederler. Hatta sadece Hiristiyan çocuklarinin devsirilmesi kanun iken feth edildikten sonra halki Müslüman olan Bosna'dan da devsirilmek suretiyle acemi oglani alinirdi. Zira bunu bizzat kendileri arzuluyordu.

Bilindigi üzere her saha ve konuda oldugu gibi devsirme sisteminde de arzu edilmeyen bazı suistimallerin oldugu söylenebilir. Buna karşılik devlet, gönderdigi memurlarinin kanunsuz hareketlerini önlemeye gayret ediyordu. 9. Cemaziyelahir 973 (10 Ocak 1566) tarihinde Semendire Beyi ile Ivraca Kadisina yazilan bir hükümde Acemi oglani devsirmeye giden bir memurun hâne (ev) basina onar akça nal parasi vesair kanunsuz paralar alip 5-10 yasindaki çocuklari önce alip sonra bin ve daha ziyade akçaya tekrar babalarina sattigi bildirilmekle Yayabasilarindan Ferhad gönderilip hakkiyla teftis olunmasi ve memurun esyasi arasinda bulunan para, kumas vesair mühürlenip defterle merkeze gönderilmesi emr edilmistir. Böylece devlet, bu ve benzeri haksizliklarin önüne geçmeyi, adaletsizligi ortadan kaldirmayi istiyordu.


 

Bu Konuya 22 Yorum Yapılmış

 
+27 #1 123 13-12-2010 19:39
osmanlı devletinde ilk askeri teşkilatı orhan bey kurmuştur
Alıntı
 
 
-10 #2 yokelif 25-11-2012 22:56
Bu bilgilerden dolayı çok teşekkür ederim. Ödevim için çok yararlı oldu bunlar :))
Alıntı
 
 
-22 #3 fbfb 06-12-2012 20:20
by bilgiler için saolun gerçekten sayenizde öğretmenimin gözüne girdim bundan böyle hep burada araştırma yapacağım ve arkadaşlarıma önereceğim çok güzel bir site ve çok faydalı çok saolun
Alıntı
 
 
-11 #4 MİLLETİMTÜRKİYE************* 13-12-2012 21:09
TARİHİMİZİ UNUTAN BİR MİLLET OMAZ**SEV-
GİLERLE ** ***TÜRKİYE**
Alıntı
 
 
-21 #5 VATANIM MİLLETİMASLAN 22-12-2012 20:59
ÖDEVLER ÇOK YORUCU AMA OSMANLI ÇOK KORUYUCU YANİ KOLAY HA HA HA HA TEŞKÜRLERRRR EDERİM
Alıntı
 
 
-15 #6 VATANIM MİLLETİMAVRİL 22-12-2012 21:04
BEN KANADA DA YAŞIYORDUM TÜRKİYEYE GELDİM OSMANLILARI ÇOK SEVDİM TAM TÜRKÇE ÖGRENEMEDİM AMA BİRŞIY EZBERLEDİM FATİH SULTAN MEHMET İ ÖGRENEBİLDİM ÖGRETMENİMİM SAYESİNDE ÖGRENEBİLDİM TENK YOU VERİ MAÇ
Alıntı
 
 
-3 #7 samert 15-01-2013 22:41
tenk you veri maç mı onu bile neyse senin kanadada yaşayıp bunları yaptğına ben kendim inanmıyorum ingilizcene gelirsek onu kendi dilini bile bilmiyosn anlamadım ben ama bunları öğrenmen çok güzel :)
Alıntı
 
 
-5 #8 OSMANLIFURKAN 06-05-2013 16:41
OSMANLI DEVLETİMİZ COK AMA COK DEĞERLİDİR UNUTULMAMALIDIR BU BİLGİLERİ BİZE SUNDUĞUNUZ İÇİN ÇOK TEŞEKKÜRLER....
Alıntı
 
 
-17 #9 çok iyideniz 24-07-2013 19:23
hep merak etmişimdir çok tşk
Alıntı
 
 
-38 #10 AsdOnur 06-09-2013 11:30
La ne bos adamlarsiniz
Alıntı
 
 
-16 #11 çok iyirabia 03-12-2013 15:59
tarih dersi işliyorum ama bizim hoca daha iyi anlatıyo
Alıntı
 
 
-11 #12 omanlı teşkilatıdilan 17-12-2013 15:53
ya bunların görevi neeeee
Alıntı
 
 
+1 #13 HARİKAasdasdas 21-12-2013 10:42
LAN OLUM OSMANLI OLMASAYDI BURDA OLURMUYUZ LAN
Alıntı
 
 
-8 #14 osmanlıcaner 23-12-2013 15:27
bu bilgi için teşekkür ederim
Alıntı
 
 
+7 #15 kayaeren 28-12-2013 15:55
ben osmanlı devletş hakkında gurur duyuyorum
Alıntı
 
 
-6 #16 osmanlıeren 30-12-2013 22:47
bu bılgıler cok yeterlı
Alıntı
 
 
-1 #17 osmanlısamed 07-01-2014 15:36
Yaşansın Osmanlı yaşasın Türkiye
Alıntı
 
 
+1 #18 osmanlıOSMANLI 07-01-2014 20:28
bildigime gore KAPIKULE PİYADELERİ ELLERİN DE BİR BALTA VARDİR BUNLAR İLe savasırlar.
yeniceriler kılıc ve tokat
topcu savunmada top atar
kapıkulu suvarısı baltalı bir suvarıdır
akıncılar ve deliler okcudur
timarlı sıphailer
at ustunde ok mızrak kılıc kalkan yay kullanırlar
Alıntı
 
 
+2 #19 osmanlı ordusumerve 07-01-2014 21:21
biz arkadaşımla ödev yapıyoruz konusu bu ödevimizi güzelce yaptık fakat güzel ilgi çekici bir başlık bulamadık lütfen önerirmisiniz??
Alıntı
 
 
0 #20 Osmanlı OrdusuMasal 02-04-2014 16:20
Çok teşekkür ederim işime yaradı:)
Alıntı
 
 
0 #21 TezEsra Öztürk 30-04-2014 11:34
Arkadaşlar merhaba..Ben Osmanlı devleti 17. ve 18. yüzyıl askeri techizatları hakkında bir tez hazırlıyorum bunun için önere biliceginiz kaynaklar var mı?Şimdiden Teşekkürler
Alıntı
 
 
0 #22 osmanlı ordusunda delilerosman ketenci 13-09-2014 12:55
nerden geldigimizi hiç bir zaman unutmayalım
Alıntı
 

Bu Konuya Yorum Yapabilirsiniz






Tarih - Osmanlı Tarihi kategorisinde bulunan Osmanlı Askeri Teşkilatı - Kapıkulu Askerleri başlıklı yazı kapıkulu askerleri , osmanlı askeri sistemi ve yeniçeriler , eyalet askerleri , asker isimleri , osmanlı askerleri isimleri , ordu isimleri , osmanlı askeri teşkilatı , osmanlı asker isimleri , osmanlı askerleri , osmanlı ordu isimleri , osmanlıda askeri teşkilat , osmanlı birlik isimleri , osmanlı askeri birlik isimleri konuları hakkında bilgi içermektedir.